Làm một chiếc drone giao hàng, phần bay giữa trời hoá ra lại dễ hơn phần hạ xuống ở chỗ người nhận. Sân nhà có cây, có dây điện, có mái tôn, có trẻ con và chó chạy ra, gió quanh nhà thì xoáy khó đoán. Vì vậy nhiều người làm chọn không hạ cánh mà thả hàng bằng dây, hoặc chỉ bay giữa những điểm nhận cố định đã được dọn sẵn.
Chào bạn, đây là Nhà Phát Minh. Tập này mình kể lại hành trình của một nhóm kỹ sư hàng không trẻ muốn chở hàng cho một xã đảo, và vì sao ước mơ giao tận cửa từng nhà của họ phải đổi thành một cách làm khiêm tốn hơn mà chạy được thật.
Vấn đề: một chuyến tàu mỗi ngày và những món đồ gấp
Xã đảo trong câu chuyện này nối với đất liền bằng tàu. Thời tiết đẹp thì ngày có vài chuyến, biển động thì có khi cả tuần không chuyến nào. Những món đồ nhỏ mà gấp, như thuốc thiết yếu, linh kiện sửa máy bơm, giấy tờ, cứ phải chờ.
Nhóm kỹ sư nghĩ: một chiếc drone chở được vài cân hàng, bay qua quãng biển trong thời gian ngắn, không phụ thuộc lịch tàu. Họ vẽ ra một hệ thống giao tận nhà, người dân đặt hàng, drone bay tới đáp xuống sân.
Phần bay qua biển họ tự tin nhất. Bay theo toạ độ vệ tinh, giữ độ cao, tránh gió mạnh, về cơ bản là những bài toán mà drone hiện nay làm khá tốt.
Chuyến bay thử đầu tiên tới đảo diễn ra suôn sẻ, cho tới khi drone cách mặt đất chừng mười mét.
Mười mét cuối cùng
Sân nhà đầu tiên nhận hàng có một cây bàng lớn, một sợi dây phơi quần áo và một sợi dây điện chạy từ cột vào nhà. Nhìn từ trên cao, định vị vệ tinh cho biết drone đang ở đúng trên sân. Nhưng định vị vệ tinh không biết sợi dây phơi ở đâu.
Rồi gió. Gió biển thổi qua mái nhà, xoáy xuống sân, đẩy drone lệch từng chút. Càng gần mặt đất, luồng gió từ chính cánh quạt dội lên từ nền sân, làm máy chòng chành. Đám trẻ trong xóm ùa ra xem, một con chó sủa và lao tới.
Người điều khiển phải huỷ hạ cánh, đưa máy lên cao, tìm một khoảng đất trống ngoài bãi. Cả nhóm hiểu ra: bay một chặng dài trên biển thì dễ, còn mười mét cuối cùng, nơi có người, vật và gió xoáy, mới là bài toán thật.
Đây là một hiện tượng quen thuộc với người phát minh: độ khó thường không nằm ở phần chính của hành trình, mà ở hai đầu, chỗ cái máy gặp đời sống của con người.
Thả hàng bằng dây thay vì hạ cánh
Cách sửa đầu tiên là không hạ cánh nữa. Drone dừng ở một độ cao an toàn, trên tầm cây và dây điện, rồi thả gói hàng xuống bằng một sợi dây mảnh có tời. Chạm đất, móc tự nhả, dây cuộn lên, drone quay về.
Cách này tránh được hầu hết rủi ro: cánh quạt không ở gần người, không cần một bãi đáp rộng, gió xoáy sát đất ít ảnh hưởng hơn. Nhưng nó sinh ra chuyện mới. Gói hàng đung đưa khi gió lớn, có lần suýt vướng cành cây. Nhóm phải làm hộp đựng có hình dáng ít cản gió và tốc độ thả chậm dần gần mặt đất.
Còn một chuyện nhỏ mà quan trọng: người nhận cần biết gói hàng sắp xuống, để đứng xa ra và giữ trẻ nhỏ, thú nuôi tránh chỗ thả. Nhóm thêm tiếng còi và đèn nhấp nháy trên drone, cùng một tin nhắn báo trước vài phút.
Thả bằng dây không phải phát minh riêng của nhóm, nhưng việc làm nó chạy được trong sân nhà của một xã đảo gió mạnh là phần họ phải tự mày mò.
Điểm nhận cố định: lùi một bước để đi xa hơn
Sau nhiều chuyến thử, nhóm đi tới một quyết định còn khiêm tốn hơn: thay vì giao tận từng nhà, họ lập vài điểm nhận cố định trên đảo, như sân trạm y tế, sân trường, sân nhà văn hoá. Mỗi điểm được dọn trống, có đánh dấu dưới đất, có người trực nhận hàng.
Điểm nhận cố định giải quyết gần hết những thứ khó. Đường bay tới đó được khảo sát kỹ, không có dây điện bất ngờ. Người trực biết cách nhận hàng an toàn. Hàng tới điểm rồi người dân đi bộ hay chạy xe vài phút ra lấy.
Ước mơ giao tận cửa phải gác lại. Nhưng những món thuốc gấp giờ ra đảo nhanh hơn nhiều so với chờ tàu, và đó mới là vấn đề ban đầu.
Nhiều phát minh sống được là nhờ người làm chịu thu hẹp lời hứa của mình tới mức mà mình giữ được.
Vì sao drone giao hàng ở phố đông còn xa
Nhiều người hỏi bao giờ drone giao đồ ăn trong phố. Với những khu phố Việt Nam dày đặc dây điện, nhà ống san sát, ban công, mái che, người qua lại, bài toán mười mét cuối khó hơn ở đảo rất nhiều.
Thêm vào đó là tiếng ồn. Một chiếc drone bay qua đầu thỉnh thoảng thì vui, hàng chục chiếc mỗi giờ thì phiền. Rồi chuyện riêng tư, drone có camera bay ngang cửa sổ nhà người khác.
Và trên hết là quy định. Bay drone ở Việt Nam phải xin phép, khu vực đô thị, gần sân bay hay khu quân sự lại càng chặt. Người muốn làm dịch vụ giao hàng bằng drone cần hỏi cơ quan có thẩm quyền về phép bay từ rất sớm, trước khi đầu tư.
Drone giao hàng có lẽ sẽ đến những nơi xa xôi, khó đi trước khi đến những con phố đông đúc. Người làm ra nó nên bắt đầu ở nơi mà người ta cần nó nhất, chứ không phải nơi trông ấn tượng nhất.
Câu hỏi thường gặp
Drone giao hàng chở được bao nhiêu?
Tuỳ loại máy, thường là những gói nhỏ và nhẹ. Hàng càng nặng thì pin càng nhanh hết và máy càng lớn, nên drone giao hàng hợp với món nhỏ mà gấp hơn là hàng cồng kềnh.
Vì sao drone giao hàng hay thả bằng dây?
Thả bằng dây giữ cánh quạt ở trên cao, xa người và vật cản, không cần bãi đáp rộng và ít bị gió xoáy sát mặt đất ảnh hưởng.
Drone giao hàng hợp với nơi nào nhất?
Hợp với những nơi đường đi khó hoặc chậm như đảo, vùng núi, vùng sông nước, và những món hàng nhỏ cần gấp như thuốc hay linh kiện.
Làm dịch vụ giao hàng bằng drone có cần xin phép không?
Cần. Bay drone phải tuân theo quy định về quản lý vùng trời, nhất là gần khu dân cư, sân bay hay khu vực cấm. Nên hỏi cơ quan có thẩm quyền trước khi triển khai.
Drone giao hàng có an toàn cho người dưới đất không?
Rủi ro lớn nhất là lúc hạ thấp gần người. Cách làm an toàn gồm điểm nhận cố định, thả bằng dây, báo trước cho người nhận và dừng bay khi thời tiết xấu.
